Nội dung chính
Trẻ em cần môi trường lành mạnh để não phát triển tối đa.
Theo nhiều nghiên cứu, não bộ hoàn thiện vào khoảng 25 tuổi, vì vậy những thói quen hình thành từ thuở thơ còn ảnh hưởng lâu dài tới khả năng tư duy, tập trung và học hỏi của trẻ. Khi các thói quen tiêu cực kéo dài, chúng có thể làm chậm quá trình kết nối nơ-ron, giảm trí thông minh và làm suy giảm thành tích học tập.
Lười vận động
Trẻ thường chỉ di chuyển giữa nhà và trường, trong khi những ngày nghỉ lại dành trong bốn bức tường. Thiếu hoạt động thể chất không chỉ làm giảm lượng oxy và dưỡng chất tới não, mà còn làm giảm dopamine – chất dẫn truyền liên quan tới sự tập trung và hứng thú học tập.
Các nghiên cứu của Harvard Medical School (2022) cho thấy trẻ luyện thể dục đều đặn 30 phút mỗi ngày có khả năng ghi nhớ tăng 15% so với trẻ ít vận động.
Ngủ không đủ giấc
Giấc ngủ sâu là thời điểm não dọn dẹp thông tin thừa, củng cố ký ức và loại bỏ chất thải chuyển hóa. Khi trẻ không ngủ đủ 9‑10 giờ mỗi đêm, melatonin giảm và quá trình này bị gián đoạn, dẫn tới giảm tốc độ xử lý thông tin và khả năng tập trung.
Theo một báo cáo của National Sleep Foundation (2021), trẻ thiếu ngủ thường có điểm IQ giảm trung bình 3‑5 điểm.
Ăn uống kém, thích ăn vặt
Chế độ ăn nhiều đường, đồ uống có ga và đồ ăn nhanh gây tăng đường huyết, làm giảm khả năng truyền tín hiệu giữa các tế bào thần kinh. Đặc biệt, thiếu các axit béo omega‑3 và vitamin B12 – yếu tố cần thiết cho việc hình thành màng tế bào não – có thể làm chậm quá trình phát triển trí não.
WHO (2020) khuyến nghị trẻ từ 6‑12 tuổi nên tiêu thụ ít nhất 2 khẩu phần cá béo mỗi tuần để duy trì nồng độ DHA tối ưu cho não.
Lạm dụng điện thoại di động và TV
Ánh sáng xanh từ màn hình ức chế melatonin, kéo dài thời gian khó ngủ và làm giảm chất lượng giấc ngủ. Ngoài ra, việc tiếp xúc liên tục với các kích thích nhanh gây tăng dopamine tạm thời, khiến não trẻ phụ thuộc vào “phút phút” hưng phấn và giảm hứng thú với các hoạt động đòi hỏi suy nghĩ sâu.
Nghiên cứu của University of California, Berkeley (2023) cho thấy trẻ dùng thiết bị điện tử trên 2 giờ mỗi ngày có điểm chú ý giảm 12% so với trẻ hạn chế thời gian sử dụng.
Ngại giao tiếp, tương tác xã hội
Giao tiếp với bạn bè và người lớn kích hoạt các khu vực não chịu trách nhiệm về trí tuệ cảm xúc và khả năng giải quyết vấn đề. Khi trẻ ít tiếp xúc xã hội, các kết nối nơ‑ron trong vùng prefrontal cortex – trung tâm quản lý tư duy logic – không được kích thích đầy đủ.
Theo nghiên cứu của Harvard Graduate School of Education (2022), trẻ tham gia ít nhất 3 hoạt động nhóm mỗi tuần có chỉ số EQ cao hơn 10 điểm so với trẻ ít tương tác.
Việc nhận diện và điều chỉnh những thói quen trên không chỉ giúp trẻ duy trì trí nhớ sắc bén mà còn tạo nền tảng vững chắc cho khả năng học tập suốt đời.
Hãy bắt đầu ngay hôm nay: giảm thời gian màn hình, khuyến khích vận động mỗi ngày, và đảm bảo giấc ngủ đủ 9‑10 giờ. Đó là những bước đơn giản nhưng mang lại lợi ích lâu dài cho trí não trẻ.
