Nội dung chính
Việc các trường đại học đa ngành tham gia đào tạo bác sĩ đang mở ra một cuộc tranh luận sâu rộng về chất lượng y tế và tiêu chuẩn đầu ra.
1. Bối cảnh hiện tại và lo ngại về điểm chuẩn
Trong những năm gần đây, điểm chuẩn tuyển sinh ngành y khoa tại các trường chuyên sâu duy trì mức 28‑29 điểm, trong khi một số trường đa ngành chỉ tuyển sinh ở mức 20‑22 điểm – mức sàn do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định. Sự chênh lệch này khiến công chúng đặt câu hỏi: liệu sinh viên tốt nghiệp từ các cơ sở có điểm chuẩn thấp có đáp ứng được yêu cầu nghề nghiệp hay không?
2. Kiểm soát chất lượng đầu vào
Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong 5 năm gần nhất, khoảng 45% cơ sở đào tạo y khoa chưa đạt tiêu chuẩn tối thiểu về cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên. Để bảo đảm chất lượng, các cơ sở phải đáp ứng:
- Đội ngũ giảng viên có bằng tiến sĩ hoặc thạc sĩ chuyên ngành y tế.
- Cơ sở vật chất hiện đại, bao gồm phòng thí nghiệm và bệnh viện thực hành đạt chuẩn.
- Chương trình đào tạo được xây dựng dựa trên năng lực nghề nghiệp.
3. Chuẩn hoá chương trình đào tạo và “chốt chặn” đầu ra
Theo Nghị định 111/2017/NĐ‑CP và Thông tư 12/2024/TT‑BGĐĐT, chỉ những trường đáp ứng đầy đủ các tiêu chí trên mới được phép mở ngành đào tạo bác sĩ. Quy trình thẩm định bao gồm:
- Đánh giá của Bộ Y tế về bệnh viện thực hành và đội ngũ giảng viên.
- Kiểm tra thực địa của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
- Phê duyệt cuối cùng bởi Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Quá trình chuẩn bị thường mất từ một đến hai năm, nhằm tránh việc mở ngành “đổ số lượng”.
4. Cơ chế hậu kiểm và kỳ thi năng lực quốc gia
Thông tư 12/2024/TT‑BGĐĐT thiết lập “cơ chế hậu kiểm”: nếu cơ sở không duy trì các tiêu chuẩn đã được phê duyệt, Bộ Y tế có quyền đình chỉ tuyển sinh. Đồng thời, Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định từ ngày 1/1/2027, bác sĩ tốt nghiệp phải vượt qua kỳ thi đánh giá năng lực do Hội đồng Y khoa Quốc gia tổ chức trước khi được cấp giấy phép hành nghề.
Thống kê của Bộ Y tế cho thấy gần 48% cơ sở đào tạo y hiện nay chưa cập nhật chương trình đào tạo theo chuẩn đầu ra mới, dẫn đến nguy cơ sinh viên không đạt kỳ thi năng lực và phải chuyển hướng nghề nghiệp.
5. Thách thức và giải pháp thực tiễn
Những ý kiến cho rằng vấn đề cốt lõi không nằm ở mô hình đa ngành mà ở việc thực thi nghiêm ngặt các tiêu chuẩn. Các giải pháp đề xuất:
- Áp dụng bộ tiêu chí kiểm định độc lập, công khai kết quả đánh giá.
- Tăng cường đầu tư tài chính và hạ tầng cho các trường đa ngành muốn mở ngành y.
- Khuyến khích hợp tác chặt chẽ giữa trường đại học và bệnh viện công/đặc thù để nâng cao chất lượng thực hành.
6. Kết luận
Trong bối cảnh các trường đại học đa ngành ngày càng tham gia đào tạo bác sĩ, việc bảo đảm chất lượng không thể chỉ dựa vào tên gọi hay mô hình tổ chức. “Chốt chặn” từ điểm chuẩn đầu vào, quy trình thẩm định nghiêm ngặt, cơ chế hậu kiểm và kỳ thi năng lực quốc gia là những yếu tố then chốt để tạo ra một lực lượng y tế đáp ứng tiêu chuẩn an toàn và hiệu quả.
Thu Hương
