Nội dung chính
Giới thiệu tổng quan về dự thảo Khung cơ cấu giáo dục quốc dân
Bộ Giáo dục và Đào tạo (MOET) đã công bố dự thảo Quyết định nhằm cập nhật Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân và Khung trình độ quốc gia. Mục tiêu là chuyển đổi từ mô tả hành chính sang khung phân loại cấu trúc, tăng tính minh bạch, khả năng so sánh quốc tế (theo tiêu chuẩn ISCED) và đồng bộ với pháp luật hiện hành.
Hai giai đoạn của giáo dục phổ thông
Theo dự thảo, giáo dục phổ thông sẽ được tổ chức thành hai giai đoạn rõ ràng, giúp học sinh sau trung học cơ sở (cấp 5) có lựa chọn phù hợp với năng lực và nguyện vọng.
Giai đoạn 1: Trung học cơ sở
Học sinh hoàn thành cấp 5 (trung học cơ sở) sẽ được hướng dẫn lựa chọn tiếp tục học ở giai đoạn tiếp theo:
- Tiếp tục học trung học phổ thông (THPT) – chuẩn bị cho đại học.
- Hoặc tham gia trung học nghề – tập trung vào kỹ năng nghề nghiệp và khả năng ra trường nhanh chóng.
Giai đoạn 2: Trung học phổ thông và trung học nghề
Hai luồng này đồng thời tồn tại trong giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp. Điểm khác biệt chủ yếu:
- Trung học phổ thông: chương trình học đa dạng, mở rộng kiến thức chung, chuẩn bị cho đại học hoặc đào tạo nghề sau này.
- Trung học nghề: chương trình tập trung vào kỹ năng thực hành, có các chứng chỉ nghề ngay khi tốt nghiệp, đồng thời có thể tiếp tục lên bậc cao hơn thông qua liên thông với khung trình độ quốc gia.
Khung trình độ quốc gia và liên thông quốc tế (ISCED)
Khung trình độ quốc gia Việt Nam sẽ bao gồm tám bậc (cấp 0‑8), mỗi bậc được mô tả ba thành phần cốt lõi: kiến thức, kỹ năng và mức độ tự chủ‑trách nhiệm. Điều này cho phép:
- Đánh giá chuẩn đầu ra rõ ràng.
- Liên thông giữa các cấp (trung học cơ sở → trung học phổ thông/trung học nghề → đại học).
- So sánh và tham chiếu với các khung quốc tế như ISCED, tạo điều kiện cho người học di chuyển ra nước ngoài hoặc nhận công nhận bằng cấp.
Đặc biệt, dự thảo lần đầu tiên công nhận nguyên tắc công nhận học tập trước, liên thông và chuyển đổi, cho phép tính điểm kinh nghiệm làm việc hoặc học không chính quy vào bậc trình độ tương ứng.
Các lĩnh vực đặc thù và vai trò của giáo dục thường xuyên
Đối với các ngành sức khỏe, thể thao và văn hoá‑nghệ thuật, khung trình độ quốc gia sẽ làm cơ sở tham chiếu nhưng không thay thế các quy định chuyên môn, đảm bảo an toàn và chất lượng nghề nghiệp. Ngoài ra, giáo dục thường xuyên được chuẩn hoá để hỗ trợ học tập suốt đời, cho phép người học chuyển đổi giữa các hình thức đào tạo khi đáp ứng đủ tiêu chuẩn.
Ý nghĩa và triển khai thực tiễn
Việc chia giáo dục phổ thông thành hai giai đoạn mang lại nhiều lợi ích:
- Cho phép học sinh lựa chọn lộ trình học tập phù hợp với năng lực và nhu cầu thị trường lao động.
- Đảm bảo khả năng so sánh quốc tế thông qua liên kết với ISCED, nâng cao khả năng công nhận bằng cấp ở nước ngoài.
- Tăng tính minh bạch và công bằng trong đánh giá đầu ra, hỗ trợ các doanh nghiệp và cơ quan tuyển dụng xác định trình độ thực tế.
- Hỗ trợ liên thông giữa các cấp và các dạng hình thức giáo dục (truyền thống, nghề nghiệp, thường xuyên).
Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ là đơn vị chủ trì triển khai, phối hợp với các bộ, ngành và hội đồng tư vấn để rà soát, cập nhật định kỳ, đáp ứng xu hướng hội nhập.
PV
