Nghe nhạc khi làm việc: chọn list thế nào để không bị xao nhãng

Cùng một bản nhạc, có hôm giúp ta làm việc trôi chảy cả buổi, có hôm lại khiến đầu óc cứ trôi theo giai điệu. Khác biệt nằm ở cách chọn nhạc cho đúng việc đang làm.
Nhiều người có thói quen đeo tai nghe trước khi bắt đầu làm việc. Tiếng nhạc vang lên như một tín hiệu báo với bản thân rằng đã đến giờ tập trung, giống như việc pha một tách cà phê hay dọn gọn mặt bàn. Với không ít người, im lặng tuyệt đối lại khiến họ khó chịu: tiếng quạt, tiếng xe ngoài đường, tiếng nói chuyện của đồng nghiệp cứ lọt vào tai, làm đầu óc khó yên. Một bản nhạc quen thuộc, vừa đủ nhẹ, có thể lấp đầy khoảng trống đó và giúp họ chìm vào công việc nhanh hơn.
Vì sao nhạc vừa giúp vừa phá sự tập trung
Âm nhạc tác động đến tâm trạng rất nhanh. Một giai điệu vui vẻ, tiết tấu vừa phải có thể giúp tinh thần phấn chấn, bớt căng thẳng trước một khối lượng công việc lớn. Nhiều người thấy mình làm việc nhịp nhàng hơn khi có nhạc nền, như thể giai điệu tạo ra một nhịp điệu chung cho cả buổi làm việc. Trong những không gian ồn ào, nhạc qua tai nghe còn có tác dụng như một bức tường âm thanh, ngăn những tiếng động bất chợt làm mình giật mình, mất mạch suy nghĩ.
Nói cách khác, nhạc không tốt hay xấu một cách tuyệt đối. Nó giống như một loại gia vị: cho đúng liều, đúng món thì ngon, cho sai thì hỏng cả bữa. Người làm việc cần hiểu rõ tính chất công việc của mình trước, rồi mới chọn nhạc cho phù hợp, thay vì mở bừa một danh sách rồi hy vọng nó tự nhiên giúp mình tập trung.
Chọn list theo việc đang làm
Với những việc lặp đi lặp lại, không đòi hỏi suy nghĩ sâu — như nhập liệu, sắp xếp hồ sơ, dọn dẹp, trả lời những email đơn giản — nhạc có thể sôi động hơn một chút, có lời cũng không sao. Những việc này cần sự bền bỉ hơn là sự tập trung cao độ, nên một bản nhạc vui vẻ, quen thuộc có thể giúp thời gian trôi nhanh hơn, bớt nhàm chán. Đây cũng là lúc thích hợp để nghe những bài hát mình yêu thích, vì đầu óc còn đủ chỗ để vừa làm vừa thưởng thức.
Với những việc cần tư duy sâu — viết lách, tính toán, đọc hiểu tài liệu phức tạp, lên kế hoạch — nên ưu tiên nhạc không lời, tiết tấu ổn định, âm lượng vừa phải. Nhạc cổ điển nhẹ nhàng, nhạc piano, nhạc lofi hay tiếng mưa, tiếng sóng đều là những lựa chọn phổ biến, vì chúng tạo ra một nền âm thanh đều đặn, không có cao trào bất ngờ. Quan trọng là giai điệu phải đủ quen để mình không tò mò nghe ngóng, nhưng cũng đủ nhẹ để không ru mình buồn ngủ. Nhiều người còn chọn nghe đi nghe lại một danh sách quen thuộc, vì sự quen thuộc giúp não bộ không phải xử lý thêm thông tin mới.
Khi nào nên tắt nhạc và nghe chính mình
Có những lúc, lựa chọn khôn ngoan nhất là không nghe gì cả. Khi công việc đang vào guồng, ý tưởng tuôn ra liên tục, bất kỳ âm thanh nào chen vào cũng có thể làm đứt mạch. Khi đầu óc đang mệt, nhạc dù nhẹ cũng có thể trở thành một gánh nặng thính giác, khiến mình thêm uể oải. Lúc đó, tắt nhạc, đứng dậy đi lại vài phút, uống một cốc nước, thường hiệu quả hơn việc đổi sang một danh sách khác với hy vọng tìm được “bài nhạc thần kỳ” giúp mình tỉnh táo.
Cuối cùng, không có một danh sách nhạc tập trung nào đúng cho tất cả mọi người. Có người làm việc tốt nhất với nhạc cổ điển, có người lại cần một chút nhạc điện tử đều đều, có người chỉ tập trung được trong im lặng. Cách tốt nhất là thử nghiệm với chính mình: một tuần thử nhạc không lời khi viết, một tuần thử nhạc quen thuộc khi làm việc lặp lại, rồi ghi nhận hôm nào mình làm việc trôi chảy nhất. Nghe nhạc để làm việc, suy cho cùng, là một kỹ năng nhỏ nhưng đáng học: biết chọn đúng nhạc, đúng lúc, và biết khi nào nên tắt đi để lắng nghe chính suy nghĩ của mình.



