Nội dung chính
Thủ tướng Canada Mark Carney chuẩn bị đến Bắc Kinh để “phá băng” mối quan hệ thương mại sau hơn 8 năm không có chuyến thăm cấp cao.
Bối cảnh căng thẳng thương mại Canada‑Mỹ
Trong năm 2023‑2024, quan hệ thương mại giữa Canada và Hoa Kỳ đã có những đợt tăng thuế và yêu cầu kiểm soát nguồn gốc sản phẩm, khiến Canada phải tìm kiếm các thị trường thay thế. Theo Bộ Thương mại Canada, mục tiêu “đôi bội” kim ngạch xuất khẩu ngoài Mỹ được đặt ra để giảm phụ thuộc xuống dưới 30% tổng kim ngạch xuất khẩu.
Lý do Canada muốn mở rộng sang Trung Quốc
Ông Pedro Antunes, Trưởng nhóm chuyên gia kinh tế tại Hội đồng Kinh tế Canada, nhấn mạnh: “Mặc dù Trung Quốc chiếm 17% GDP toàn cầu, thị trường này vẫn là cơ hội lớn cho nông sản và thực phẩm Canada.” Dữ liệu của Statistics Canada cho thấy nông sản Canada, đặc biệt là hạt cải dầu, đã tăng trưởng 12% trong năm 2023, nhưng phần lớn vẫn được xuất khẩu sang Mỹ.
Lịch sử quan hệ Canada – Trung Quốc
Kể từ vụ bắt giữ bà Meng Wanzhou của Huawei năm 2018, quan hệ ngoại giao đã rạn nứt. Trung Quốc đáp trả bằng việc giam giữ hai công dân Canada, Michael Kovrig và Michael Spavor, cho đến khi bà Meng được thả vào năm 2021. Các vụ việc này đã làm gia tăng mức độ không tin tưởng lẫn nhau.
Chiến tranh thuế quan gần đây
Năm 2024, Canada áp thuế nhập khẩu đối với xe điện, thép và nhôm của Trung Quốc – một phần phản ứng với biện pháp bảo hộ thương mại của Mỹ. Đáp lại, Trung Quốc đã áp thuế mới lên một số sản phẩm nông nghiệp Canada, bao gồm hạt cải dầu, làm giảm lợi nhuận của nông dân.
Tiềm năng thương mại song phương 2024
Theo dữ liệu của Ban Thương mại Canada, kim ngạch thương mại hàng hóa giữa hai nước đạt 118,7 tỷ CAD (≈85,3 tỷ USD) trong năm 2024, xếp Trung Quốc ở vị trí thứ hai sau Mỹ. Trung Quốc cũng là khách hàng lớn nhất của dầu thô Canada qua đường ống Trans Mountain.
Thách thức và cân bằng chiến lược
Trong các phiên điều trần USMCA, các doanh nghiệp Mỹ lo ngại Canada và Mexico có thể khai thác ưu đãi để xuất khẩu hàng có thành phần Trung Quốc. Antunes cảnh báo: “Canada cần duy trì cân bằng, không thể phụ thuộc quá mức vào bất kỳ thị trường nào, kể cả Mỹ.”
Chuyến thăm dự kiến của Carney vào tuần tới sẽ là cơ hội để đàm phán về thuế quan, năng lượng và hợp tác đầu tư, đồng thời thử nghiệm mức độ “tan băng” thực sự trong quan hệ song phương.
Những diễn biến này sẽ quyết định hướng đi thương mại của Canada trong thập kỷ tới – liệu “phá băng” có thành công hay không, thời gian sẽ trả lời.
