Viêm màng não do não mô cầu: Nguy cơ cao, cách phòng ngừa hiệu quả

Viêm màng não do não mô cầu: Nguy cơ cao, cách phòng ngừa hiệu quả

Viêm màng não do não mô cầu (Neisseria meningitidis) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể gây tử vong trong vòng 24 giờ nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Hiểu về bệnh và tầm nguy hiểm

Vi khuẩn không bào tử này sinh sống trong khoang hầu họng và lây lan chủ yếu qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi. Theo các nghiên cứu tại Việt Nam, tỷ lệ người mang trùng không triệu chứng dao động từ 5‑20%, trong đó nhóm tuổi thanh thiếu niên (15‑19 tuổi) có tỷ lệ cao nhất lên tới 23,7%. Những người mang mầm bệnh thường không biết mình đang là “ổ chứa” âm thầm, nhưng khi môi trường thuận lợi (đông người, hút thuốc, tụ tập tại bar, ký túc xá…) vi khuẩn có thể bùng phát và gây dịch.

Triệu chứng cảnh báo

• Sốt cao, không giảm sau 48 giờ.
• Mệt mỏi, ớn lạnh, lờ lững.
• Phát ban xuất huyết dưới da, thường xuất hiện ở cổ, ngực.
• Đau đầu, nôn ói, co giật (ở trường hợp nặng).

Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào trên, người bệnh cần tới cơ sở y tế ngay lập tức để xét nghiệm dịch não tủy, máu và thực hiện điều trị kháng sinh đặc hiệu.

Trường hợp thực tế tại Bệnh viện Bạch Mai

Vào ngày 8/1/2026, một bệnh nhân 45 tuổi xuất hiện các triệu chứng mệt mỏi, ớn lạnh và tự truyền dịch tại nhà nhưng không cải thiện. Hai ngày sau, bệnh nhân sốt cao, xuất hiện ban xuất huyết trên vùng cổ‑ngực và được đưa vào Bệnh viện Bạch Mai. Khi nhập viện, bệnh nhân đã trong tình trạng hôn mê sâu, suy hô hấp và phải đặt ống nội khí quản.

Đội ngũ y khoa Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai nhanh chóng thực hiện cách ly, lấy mẫu máu, dịch ngoáy họng và chọc dịch não tủy. Kết quả soi vi khuẩn và PCR cho thấy Neisseria meningitidis – não mô cầu dương tính. Người bệnh được điều trị bằng kháng sinh đặc hiệu, đồng thời các người tiếp xúc gần (gia đình, nhân viên y tế) được thông báo và uống thuốc dự phòng.

Sau quá trình điều trị đa chuyên khoa (Vi sinh, Huyết học, Thần kinh, Tiêu hoá…), bệnh nhân được rút máy thở vào sáng ngày 15/1/2026 và hiện đang ổn định.

Biện pháp phòng ngừa và tiêm vắc xin

Hiện tại, vắc xin là công cụ duy nhất có thể ngăn chặn dịch viêm màng não do não mô cầu. Việt Nam đang sử dụng hai loại vắc xin chính:

• Bexsero (GSK – Ý): bảo vệ nhóm B, nhóm vi khuẩn gây dịch phổ biến nhất ở thanh thiếu niên.
• Menactra (Sanofi – Mỹ): bảo vệ các nhóm A, C, Y, W‑135.

PGS. TS Đỗ Duy Cường, Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, nhấn mạnh: “Trẻ em và thanh thiếu niên cần tiêm đầy đủ cả hai loại vắc xin theo phác đồ để tạo lớp bảo vệ toàn diện.” Ngoài tiêm phòng, việc duy trì vệ sinh cá nhân, tránh hút thuốc lá, hạn chế tụ tập đông người trong môi trường kín cũng giảm đáng kể nguy cơ lây lan.

Kết luận và lời khuyên

Viêm màng não do não mô cầu là bệnh có tốc độ tiến triển nhanh, nguy cơ tử vong cao và để lại di chứng nghiêm trọng (điếc, co giật, tổn thương thần kinh). Đối với người dân, đặc biệt là các nhóm tuổi trẻ, việc tiêm vắc xin đầy đủ, nhận biết sớm các triệu chứng và tìm kiếm hỗ trợ y tế kịp thời là cách phòng ngừa hiệu quả nhất.

Hãy chia sẻ thông tin này với gia đình và bạn bè, đồng thời đặt lịch tiêm phòng tại các cơ sở y tế gần nhất.

Thúy Nga